Heb je weleens in een les gezeten waarin plotseling je aandacht werd gegrepen? Een trainer die iets deed, waardoor je dacht: “Hé, dit is interessant.” Dat kleine moment, dat moment van nieuwsgierigheid, dat is precies waar leren begint.
Volgens onderzoek van Harackiewicz, Smith en Priniski (2016) is interesse de motor van leren. Zonder interesse is er geen motivatie. En zonder motivatie, tja, dan wordt leren vooral iets dat ‘moet’. En dan lukt het maar zelden.
Wat is interesse?
Hidi & Henninger (2006) deden hier onderzoek naar. Interesse is zowel een toename van aandacht, inzet en positieve gevoelens ten opzichte van een bepaald onderwerp of thema, als een blijvende neiging om er steeds opnieuw mee bezig te willen zijn. Als iemand ergens echt nieuwsgierig naar is, leert die persoon beter, langer en met meer plezier.
Twee soorten interesse
- Situationele interesse: ontstaat op het moment zelf. Het is die plotselinge nieuwsgierigheid die je voelt als iets je aandacht trekt. Denk aan een leerling die geboeid raakt als de docent een spannend experiment laat zien, of een deelnemer die ineens rechtop gaat zitten bij een herkenbaar praktijkvoorbeeld.
- Individuele interesse: groeit langzaam en blijft langer bestaan. Dat is een blijvende nieuwsgierigheid die groter wordt door herhaalde positieve ervaringen. Iemand vindt een onderwerp zó interessant dat hij of zij er zelf meer over wil leren, zelfs buiten de les of training om.
Individuele interesse versus intrinsieke motivatie
Ik hoor je denken: is individuele interesse dan niet hetzelfde als intrinsieke motivatie? Nee, en dat zit ‘m in dit verschil:
Individuele interesse
Individuele interesse gaat over één specifiek onderwerp of thema. Het draait om inhoudelijke nieuwsgierigheid: een interesse die zich verdiept naarmate je er meer over leert. Het wordt onderdeel van je identiteit.
Bijvoorbeeld: een trainer die voor het eerst iets leest over breinleren en dat interessant vindt. Daarna verdiept hij zich steeds meer in hoe het brein informatie verwerkt. Eerst nieuwsgierigheid, daarna verdieping: boeken, podcasts, congressen. Dat werk.
Intrinsieke motivatie
Intrinsieke motivatie gaat over de drijfveer om iets te doen, omdat de activiteit op zichzelf plezier of voldoening geeft. Bijvoorbeeld: activiteiten zoals leren, sporten, muziek maken of een puzzel oplossen. Het uitvoeren van de activiteit geeft voldoening, maar het hoeft niet altijd om één onderwerp te draaien.
Geen vaste volgorde
Het begint met dat ene moment (de interesse): “Wat een boeiend onderwerp!”. En van daaruit groeit de motivatie om je erin te verdiepen. Maar het kan ook andersom: als iemand moet leren voor een doel, zoals een certificaat of diploma, kan die motivatie leiden tot interesse, vooral als de ervaring positief is. Kortom: er is geen vaste volgorde, maar ze versterken elkaar wel.
Van situationele interesse naar individuele interesse
Een goede opleiding wekt situationele interesse op en helpt om dat te laten groeien naar individuele interesse. Maar hoe doe je dat eigenlijk?
Je wilt eerst in een bepaalde situatie de interesse opwekken. En vervolgens wil je deze situationele interesse, in de loop van de tijd, laten ontwikkelen tot een blijvende interesse.
Hoe je dat in 4 fases doet:
Fase 1 en 2: het ontstaan van nieuwe interesses
- Trek de aandacht met iets nieuws. Dat kan een nieuw onderwerp zijn, een nieuwe tool, of een nieuwe methode. Maak het boeiend: gebruik voorbeelden, verhalen of verrassende vragen. En pas storytelling toe, dat maakt het nóg aantrekkelijker.
- Laat het nieuwe onderwerp of de nieuwe tool aansluiten bij de belevingswereld en interesses van de lerende. Maak het relevant: koppel het waar mogelijk aan de voorkennis van de lerende en laat ze nadenken hoe het bijdraagt aan de eigen doelen, eigen leven of werkzaamheden van de lerende. Doe je dit goed? Dan stimuleer je de lerende en behoud je de situationele interesse.
Fase 3 en 4: het versterken van interesses
- Laat de lerende zelf actief op zoek gaan naar meer kennis. Bijvoorbeeld met een situatie waarin ze een probleem moeten oplossen, maar niet alle kennis aanwezig is. Laat ook ruimte voor eigen keuzes: autonomie versterkt de betrokkenheid en intrinsieke motivatie om op zoek te gaan naar nieuwe kennis.
- Geef het geleerde betekenis: zorg bijvoorbeeld dat de meerwaarde van de nieuwe informatie duidelijk wordt. Leg het nut en de relevantie ervan uit. En koppel dit weer aan de eigen doelen, eigen leven of werkzaamheden van de lerende. Dat triggert de individuele interesse.
Interesse is duurzamer dan motivatie
Motivatie kan van buitenaf komen: een diploma, een bonus, je werkgever die zegt dat het moet. Dat werkt tijdelijk, maar houdt niet altijd stand. Vooral wanneer de uitdagingen toenemen, de beloningen verdwijnen of als je eraan gewend geraakt bent.
Interesse komt van binnenuit. Het zorgt ervoor dat je wil begrijpen, nieuwsgierig blijft en zelf initiatief neemt om verder te leren. Het is deze blijvende nieuwsgierigheid die ervoor zorgt dat leren niet stopt bij de eerste uitdaging. Maar dat je dieper graaft om te begrijpen waarom iets belangrijk is. En hoe het toepasbaar is.
Interesse om eens te sparren?
Mail me: lotte@flipped.nl
Bronnen:
- Harackiewicz, J. M., Smith, J. L., & Priniski, S. J. (2016). Interest Matters: The Importance of Promoting Interest in Education.
- Hidi, S., & Renninger, K. A. (2006). The four-phase model of interest development. Educational Psychologist, 41, 111-127.
