Iedereen wil een leercultuur. Dat werd weer duidelijk tijdens het afgelopen GeLeerD event over leercultuur. Maar hoe bouw je een leercultuur eigenlijk? Met een paar trainingen? Een leerplatform? Of een opleidingsbudget? Keuzes. Keuzes. Keuzes.
Gelukkig is er een concreet middel voor: het leercultuurmodel van Korevaar, Van der Weide, Corporaal, Vos en Witteveen (2024). In het model staan zes bouwstenen die helpen om een leercultuur vorm te geven.
- Maar waar begin je?
- Welke bouwstenen heb je nodig?
- En hoe voorkom je dat het bij losse stenen blijft?
Eerst even dit: wat is een leercultuur en waarom is het belangrijk?
Voordat je gaat bouwen, wil je weten wat je bouwt. Want zonder fundering stapel je wel stenen, maar ontstaat er geen stevig huis.
De SER en TNO (2022) definiëren leercultuur als volgt:
Dat leren en ontwikkelen binnen een gemeenschap vanzelfsprekend is voor iedereen en voor een belangrijk deel geïntegreerd is in dagelijkse activiteiten.
Daarmee gaat leercultuur verder dan formele leermomenten. De echte kracht zit dus in het dagelijkse werk. In samenwerken, reflecteren, feedback vragen, kennis delen en nieuwe aanpakken uitproberen.
Waarom vinden we een leercultuur belangrijk?
Om verschillende redenen: de één wil innovatie stimuleren. De ander wil de productiviteit verhogen of medewerkers gemotiveerd houden. Weer een ander wil gezien worden als aantrekkelijke werkgever waar leren en ontwikkelen onderdeel is van het werk.
Oké, zet je bouwhelm op, pak een zak mortel en een mixer: we gaan aan de slag met de zes bouwstenen.
De zes bouwstenen van een leercultuur
Bouwsteen 1: Inhoud van werk
Leren begint vaak in het werk zelf. Daarom is de inhoud van het werk een belangrijke eerste bouwsteen. Mensen leren meer als hun werk genoeg uitdaging biedt. Ook helpt het als mensen ruimte krijgen om keuzes te maken en verschillende taken op te pakken.
Hoe doen de Flippo’s dat?
Bij Flipped krijgen we vrijheid om onze eigen agenda in te delen. Ook spreken we uit waar we beter in willen worden. Dat gaat van een bepaald type opdracht, een nieuwe tool tot een andere rol in een project. We kijken samen hoe dat past.
Bouwsteen 2: Ruimte en veiligheid om te ontwikkelen
Ontwikkelen vraagt om ruimte. Ruimte om vragen te stellen, te oefenen, te twijfelen en af en toe de plank mis te slaan. Een veilige werkomgeving helpt daarbij. Medewerkers moeten voelen dat ze mogen experimenteren en dat ze fouten mogen maken om te leren.
Hoe doen de Flippo’s dat?
Bij Flipped bouwen we aan ruimte en veiligheid door veel samen te werken. We werken samen op projecten, geven elkaar feedback na een kick-off, reviewen elkaars werk en lachen om fouten. Leermomenten delen we op Slack in het kanaal Leermomentjevandedag. Zo maken we leren klein, praktisch en onderdeel van de werkdag.
Bouwsteen 3: Samenwerkend leren en teamontwikkeling
Leren gebeurt zelden alleen. Iedereen brengt eigen kennis, ervaring en expertise mee. Daarvoor heb je een stevige basis nodig: respect, vertrouwen en openheid. Onderzoek laat zien dat mensen dan eerder kennis delen, ervaringen uitwisselen en elkaar goede feedback geven. Zo wordt samenwerken ook echt samen leren.
Hoe doen de Flippo’s dat?
Bij Flipped leren we als team én als individu. Iedere zes weken nemen we de tijd om stil te staan bij onze eigen ontwikkeling. Dat doen we één op één met Anna of Judith. Vragen waar we stil bij staan tijdens zo’n gesprek: zit je nog lekker in je flow, qua werk en privé?
Bouwsteen 4: Leiderschap gericht op ontwikkeling
Leidinggevenden hebben invloed op een leercultuur. Een leercultuur wordt bevorderd wanneer de leidinggevenden een visie op ontwikkeling uitdragen, eigenaarschap stimuleren en een rolmodel zijn.
Hoe doen de Flippo’s dat?
Anna en Judith combineren hun rol als ondernemers met hun rol als learning professional. Ze zijn dus niet alleen bezig met de koers van Flipped, maar werken zelf ook op opdrachten. Ze ervaren wat er nodig is in projecten en brengen die ervaringen terug in het team.
Bouwsteen 5: Organisatie gericht op ontwikkeling
Leren vraagt om structuur. Dat begint met tijd en ruimte voor ontwikkeling, maar ook met informatie die toegankelijk is. Een werkomgeving die kennis delen stimuleert helpt daarbij. Met slimme systemen en duidelijke ondersteuning, zodat leren onderdeel van de dagelijkse praktijk wordt.
Hoe doen de Flippo’s dat?
Bij Flipped hebben we Flipped-dagen. Eens in de zes weken gaan we een dag naar een plek buiten kantoor. We delen wat we in projecten tegenkomen, zoals slimme toepassingen in e-learning, afgeronde opdrachten of belangrijke leermomenten. Zo blijft kennis niet bij één persoon hangen, maar wordt het onderdeel van het team.
Bouwsteen 6: Organisatie verbinden met de externe omgeving
Een leercultuur stopt niet bij de voordeur van je organisatie. Juist buiten je eigen muren valt veel te leren: van klanten, partners, vakgenoten, studenten en leveranciers. Maar ook nieuwe ontwikkelingen die spelen in het vakgebied.
Hoe doen de Flippo’s dat?
We zoeken bij Flipped actief de verbinding met de buitenwereld. Dat doen we bijvoorbeeld door deel te nemen aan verschillende events en bijeenkomsten. Het brengt ons nieuwe ideeën, trends en inspirerende mensen uit ons vakgebied. Elke collega die een event bezoekt, deelt de inzichten met het team. Zo maken we externe kennis onderdeel van onze eigen ontwikkeling.
Welke bouwsteen verdient bij jullie aandacht?
Een leercultuur bouw je niet met één training, één systeem of één mooi plan. Het ontstaat stap voor stap in de dagelijkse praktijk.
De zes bouwstenen helpen om te kijken wat al stevig staat en waar nog wat nodig is. Misschien ligt het fundament er al. Of misschien liggen er genoeg stenen, maar moeten ze beter op elkaar aansluiten. Begin in ieder geval klein.
Kijk waar mensen nu al leren en ga het gesprek aan.
- Wat werkt?
- Waar zit energie?
- En wat kun je versterken?
Wil je een keer samen met de bouwstenen aan de slag?
Stuur me dan een berichtje. Pak ik alvast een zak mortel.
Benieuwd waar jouw organisatie nu staat?
De wetenschappelijk onderbouwde leercultuurscan van Windesheim en Saxion helpt je om daar scherper zicht op te krijgen.
Bronnen
Leercultuur in het MKB: geen luxe, maar noodzaak (2024). R. Korevaar, J. van der Weide, S. Corporaal, M. Vos & L. Witteveen.
